Xərçəngin müalicəsində ümidverici irəliləyiş

Yeni tədqiqat ev heyvanı pişiklərində xərçəngin genetik xəritəsini ilk dəfə ətraflı şəkildə təqdim edərək xəstəliyin insan versiyası ilə heyrətamiz oxşarlıqları ortaya qoyub. Bu kəşf həm pişiklərdə, həm də insanlarda xərçəngin müalicəsi üçün yeni imkanlar açır.

E-huquq.az xəbər verir ki, alimlər təxminən 500 ev pişiyinin şiş DNT-sini təhlil edərək xəstəliklə əlaqəli əsas genetik mutasiyaları aşkar ediblər. İndiyə qədər pişiklərdə xərçəngin necə inkişaf etdiyi barədə məhdud məlumat var idi və bu xəstəlik ölüm hallarının əsas səbəblərindən biri sayılırdı.

Aparıcı tədqiqatçı Dr. Louise Van der Vayden pişik xərçəngi genetikasının uzun müddət sirr olaraq qaldığını bildirərək qeyd edib ki, hər hansı bir xərçəng növünün başa düşülməsi həm heyvanlar, həm də insanlar üçün faydalı olacaq.

Kembricdəki "Wellcome Sanger" İnstitutunun rəhbərliyi ilə aparılan beynəlxalq tədqiqat qrupu 13 fərqli pişik xərçəngi növü ilə əlaqəli təxminən min geni araşdırıb.
Nəticələr göstərib ki, pişiklərdə xərçəngə səbəb olan genlərin əksəriyyəti insan genlərinə çox bənzəyir və hər iki növ şişin böyüməsi və yayılması üçün əsas bioloji prosesləri paylaşır.

Alimlər, xüsusilə "üçqat mənfi" döş xərçəngi kimi müəyyən alt tiplərin pişiklərdə daha çox rast gəlinməsinin insan xərçənginin anlaşılmasında mühüm rol oynayacağını vurğulayıblar. Bu, yeni dərmanlar və müalicə metodlarının hazırlanması üçün böyük bir nümunə ölçüsü təmin edir.

Qeyd edək ki, İtlər üzərində geniş xərçəng tədqiqatları aparılsa da, pişiklər bu sahədə uzun müddət araşdırılmamış bir mövzu olaraq qalır. Kanadadakı Ontario Baytarlıq Kollecindən professor Ceffri Vud qeyd edib ki, ev heyvanları insanlarla eyni məkanlarda yaşayır və eyni ətraf mühit təsirlərinə məruz qalır.
Bu yanaşma dünyada baş verən dəyişikliklərin xərçəng riskinə necə təsir etdiyini öyrənməyə və yeni profilaktika üsullarını inkişaf etdirməyə imkan verəcək.

Tədqiqat "Science" jurnalında dərc olunub və növlərarası genetik xəritələşdirmədə yeni bir dövrün başlanğıcını qoyub.

Şəbnəm Mehdizadə