Alimlər beyinlə əlaqə saxlaya bilən süni sinir hüceyrələri yaradıblar

"Northwestern" Universitetinin mühəndisləri real beyin hüceyrələri ilə birbaşa qarşılıqlı əlaqəyə girə bilən və canlı siqnallar göndərən süni sinir hüceyrələri hazırlayıblar. Bu çevik və ucuz cihazlar bioloji neyron şəbəkələri ilə uyğun elektrik siqnalları yarada bilər.

E-huquq.az xəbər verir ki, "Nature Nanotechnology" jurnalında dərc olunan araşdırmada laboratoriya şəraitində siçan beyin toxuması üzərində aparılan sınaqlar süni sinir hüceyrələrinin real neyronları uğurla stimullaşdırdığını göstərib.

Bu, xüsusən də görmə, eşitmə və ya hərəkəti bərpa etməyə yönəlmiş neyroprotez cihazlarının və beyin-maşın interfeyslərinin inkişafında kritik bir addım hesab olunur.

Bugünkü kompüter prosessorları milyardlarla eyni tranzistoru sərt silikon təbəqəsi üzərində yerləşdirməklə işləsə də, insan beyni daim dəyişən və yeni əlaqələr yaradan yumşaq, üçölçülü şəbəkələrdən ibarətdir.

Tədqiqatçılar rəqəmsal kompüterlərdən daha az enerji ilə daha mürəkkəb əməliyyatlar yerinə yetirə bilən beyni təqlid etməklə ənənəvi aparatların enerji istehlakı problemini həll etməyi hədəfləyirlər.

Süni neyronların istehsalında yarımkeçirici molibden disulfidi və keçirici qrafen ehtiva edən xüsusi elektron mürəkkəblərdən istifadə edilib.

Aerosol reaktiv üsulu ilə çevik polimer səthlərə çap edilən bu materiallar neyronların atəş açma davranışını təqlid edən mürəkkəb siqnal nümunələri yarada bilər.

Ənənəvi silikon sistemlərinin süni intellektin artan məlumat emalı ehtiyaclarını ödəyərkən böyük enerji istehlakı, alimləri bioloji sistemləri təqlid edən aparat axtarmağa vadar etdi.

Süni neyronlar yaratmaq üçün əvvəlki cəhdlər, bioloji sistemlərlə uyğunlaşmaq üçün ya çox yavaş, ya da çox sürətli olan siqnallar istehsal etdikləri üçün real toxuma ilə əlaqə qura bilmədi.

Tədqiqatı aparan komanda keçirici filament yaratmaq üçün polimerin qismən parçalanma xüsusiyyətindən istifadə edərək real neyronların mürəkkəb reaksiyalarını, məsələn, "partlayışlar" və ya "davamlı atəş"i təqlid etməyi bacardı. Təcrübələr sübut edib ki, bu süni siqnallar təbii siqnallar kimi canlı beyin dövrələrinə təsir edə bilər.

Bu texnologiyanın süni intellektdə enerji və su istehlakını azaldacaq yeni nəsil aparatların əsasını təşkil edəcəyi gözlənilir.

Bundan əlavə, sinir sisteminə daha təbii şəkildə inteqrasiya edə bilən implantların iflic və ya duyğu itkisinin müalicəsi üçün daha təsirli həllərə gətirib çıxaracağı gözlənilir.

Şəbnəm Mehdizadə