Alimlər 5000 illik mumiyadan çıxarılan mayadan istifadə edərək çörək hazırlayıb

Alimlər Alp dağlarında donmuş halda tapılan və "Buz adam" olaraq bilinən 5300 illik məşhur mumya Ötzinin bağırsaqlarında canlı maya aşkar edib.

E-huquq.az xarici KİV-ə istinaədn xəbər verir ki, bu mayalar laboratoriyada çoxaldılaraq çörək bişirmək üçün istifadə edilib.

Hələ Misir piramidaları tikilməmiş bir dövrdə Alp dağlarında oxla vurularaq öldürülən və cəsədi 1991-ci ildə alpinistlər tərəfindən aşkar edilən Buz adamı Ötzi elm dünyasını heyrətləndirməyə davam edir. Kəşf edildiyi gündən bəri mənfi 6 dərəcədə qorunan mumiya üzərində aparılan son araşdırmalar Ötzinin bədənində həm qədim, həm də müasir mikrob həyatının hələ də aktiv olduğunu ortaya çıxarıb.

İtaliyanın Eurac Araşdırma İnstitutunun mütəxəssisləri müəyyən ediblər ki, şaxtalı soyuğa uyğunlaşan canlı mayalar Ötzinin daxili orqan və toxumalarında çoxalmağa davam edir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu mumiyanın əslində statik, bioloji olaraq donmuş zaman kapsulu deyil; daha doğrusu, 5000 il əvvələ aid mikrobların son on ildə oraya gəlmiş orqanizmlərlə birlikdə yaşadığı dinamik və mürəkkəb ekosistemdir.

Laboratoriya şəraitində Ötzinin həzm sistemindən təcrid olunmuş canlı mayalar soyuducu şəraitində çoxaldılıb. Layihəyə rəhbərlik edən mikrobioloqlar ətrafdakı insanların bu mayanın çörək hazırlamaq üçün istifadə oluna biləcəyinə dair sualları ilə əlaqədar olaraq qədim inqrediyentlərdən istifadə edərək çörək hazırlamağa cəhd ediblər.

İlkin uğursuz cəhdlərdən sonra alimlər üç aylıq intensiv səydən sonra olduqca dadlı və keyfiyyətli çörək hazırlamağa nail olublar.

Komandanın növbəti məqsədi eyni mayadan istifadə edərək qədim pivə hazırlamaqdır. Genetik analiz göstərir ki, dondurucu Antarktika şəraitində belə yaşaya bilən bu xüsusi maya növü Ötzinin ölümündən qısa müddət sonra bədəninə daxil olub və minilliklər boyu səyahətində onu müşayiət edib.

Bu yeni kəşf edilmiş, qeyri-adi mayanın təkcə çörək istehsalı deyil, həm də ətraf mühit texnologiyalarında inqilab etmək potensialına malik olduğu düşünülür. Ötzi 1991-ci ildə ilk dəfə kəşf edildikdə, göbələk böyüməsinin qarşısını almaq üçün bədəninə "fenol" adlı güclü bir qoruyucu kimyəvi yeridilib.

Alimlər aşkar ediblər ki, bu sirli maya adətən zəhərli olan fenolla qidalanır. Bu onu deməyə əsas verir ki, maya gələcəkdə sənaye tullantıları ilə çirklənmiş ərazilərin təmizlənməsində və təbiətdə kimyəvi maddələrin parçalanmasında fəal rol oynaya bilər.

Ötzinin mikrobiomunun təhlili bizim qidalanma vərdişlərimizlə bağlı təəccüblü faktları da ortaya qoyub. Mumiyanın bağırsaqlarında müasir şəhər sakinlərində demək olar ki, tamamilə olmayan, lakin hazırda yalnız Afrika və Cənubi Amerikanın bəzi yerli qəbilələrində rast gəlinən unikal mədə bakteriyası növü aşkar edilib.

Mütəxəssislər Tunc dövrü insanlarının müasir cəmiyyətlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə daha çox miqdarda lif və tam taxıl istehlak etdiyini qeyd edir və Ötzinin Son Şam yeməyində ceyran və keçi əti ilə birlikdə buğda yediyinə diqqət çəkirlər. Elmi ictimaiyyətdə bu bakteriyaların min illərdir mövcud olub-olmaması və ya daha sonra mumiyaya təqdim edilib-edilməməsi ilə bağlı müzakirələr davam edir.

Ötzi keçmişin qaranlıq künclərinə işıq salan canlı bir laboratoriya olaraq qalır.

Şəbnəm Mehdizadə